فتوای تاریخی شیخ محمود شلتوت

فتوای تاریخی

استاد بزرگ شیخ محمود شلتوت مفتی اعظم عالم تسنن و رئیس دانشگاه الازهر- مصر

ترجمه : سید هادی خسرو شاهی

متن فتوای تاریخی استاد شیخ محمود شلتوت در شماره 3 سال 11 مجله علمی
 «رساله الاسلام » ارگان « دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه »صفحه 227 و228،در قاهره مصر چاپ و منتشر شد.

 

                از جمله مسائلی که دانشکده شریعت می خواهد در برنامه خود اجرا کند تدریس فقه بر اساس موارد ذیل است . به طرزی که ایجاد نزدیکی و به همبستگی میان مذاهب اسلامی بنماید.

1-     تدریس فقه روی مبنای تمام مذاهب فقهی اسلامی بدون اینکه فرقی بین فقه شیعه و سنی گذاشته شود ، و منظور اساسی بیان مسائل فقهی از لحاظ حکم و دلیل ؛ از نظر و دید مذاهب اربعه معروف سنی و مذهب امامیه (اثنی عشریه و زیدیه) است .

2-     حکمی که از دلیل استفاده می شود ، بدون توجه به اینکه موافق یا مخالف مذهب استاد یا دانشجو و شاگرد است بدست آید و تدریس شود تا نتیجه اساسی از ایجاد نزدیکی بین مذاهب که روشن شدن رای راجح در میان آرای متعدده است ، تحقق یابد و تعصبات مذموم مذهبی از بین برود.

3-     در اصول فقه مواضع و مواردی که در اصول ،در میان مذاهب شش گانه مذکور ،اختلاف وجود دارد . با شرح علل و اسباب اختلاف بیان شود.

4-     و در علم حدیث و رجال تدریس شامل آ«چه که در میان اهل سنت و در میان امامیه و زیدیه مصطلح شده است میگردد، و هم چنین شامل بررسی احوال رجال مشهور و اصحاب آنهادرفر یقین باشد ، و البته این سبک بررسی در دروس نهائی دانشکده شریعت با توسعه و تفصیل بیشتری خواهد بود.

سوال شد بعضی از مردم می گویند که برای اینکه عبادات و معاملات بروجه صحیحی انجام یابد ، بر مسلمان ها واجب است که از یکی از مذاهب چهار گانه معروف تقلید کنند و البته در میان آنها مذهب شیعه امامیه و شیعه زیدیه نیست آیا حضرت عالی با این را ی و عقیده موافقید ؟  مثلاً از تقلید به مذهب شیعه امامیه اثنی عشریه منع می کنید …

جواب دادند که :

ü  اسلام به هیچ یکی از رهبران خود لازم نکرده که از مذهب معینی تبعیت کنند ، بلکه ما می گوییم که هر مسلمان  حق دارد که  از هر مذهبی از مذاهب اسلامی که به طور صحیح نقل شده و احکام آن در کتاب های خاصی جمع آوری و تدوین شده است ؛ تقلید کند و هر کسی که به یکی از این مذاهب تقلید کرده باشد ، می تواند به یکی دیگر هر کدام که می خواهد باشد ، عدول کند و هیچ گونه مانع و اشکالی برای او نیست .

ü      مذهب جعفری معروف به مذهب شیعه امامیه اثنی عشریه مذهبی است که تعبد به آداب و احکام آن، همانند مذاهب دیگر اهل سنت ؛بر اهل سنت جائز است .جمله عربی این فتوای تاریخی این است:

(ان مذهب الجعفریه المعروف به مذهب الشیعه الامامیه الاثنی عشریه مذهب یجوز التعبد به شرعا کسائر مذاهب اهل السنه ).

بعداً استاد شلتوت فرمود :

سزاوار است که مسلمان ها این موضوعات را بدانند و از تعصبات بی جا نسبت به مذاهب معینی دست بردارند . دین خدا و شریعت خدایی تابع مذهب خاصی نبوده ! و یا منحصر به مذهبی ( ازمذاهب اربعه ) نیست  همه مجتهدند و زحمات آنها در پیشگاه خدا مورد قبول است ؛ و برای هر کسی که اهل نظر و اجتهاد نباشد ؛جایز است که از آنها تقلید کرده و به آنچه  که در فقه آنها مقرر و بیان شده عمل بنماید و البته در این حکم فرقی میان عبادات و معاملات نیست !