کتاب اخلاق بدرالدین کتابی

کتاب اخلاق
عبدالحسین سپنتا
درظرف29 سال اخیر که مقیم اصفهانم تاحدی که با اجتماع این شهر تماس وآمیزش داشته ام کم تر به شخصیت بارز ودانشمند عمیق وآرامی مانند آقای بدرالدین کتابی برخورده ام مردی عالم وباتقوی وبه مصداق ومفهوم واقعی یک فرد فرهنگی به تمام معنی. اولین بارکه این مرد فاضل ونویسنده ومترجم توانا رادیدم درمحضر مرحوم الفت بود گرچه درآن محفل انس عده ای نشسته وبه احترام آن ادیب لب ازسخن فروبسته بودند ولی چشمان پرفروغ کتابی با نظردیگری به استاد مینگریست وگوئی درآن حال هرچه می شنید به خاطر می سپرد وای کاش روزی خاطرات کتابی از الفت به شکل کتاب ورساله ای یادآوران ایام استفاضه تقدیم جامعه امروزی می شد تاراهنمای آیندگان قرارگیرد متاسفم که روزگار فرصت و نعمتی نصیم نکرده استتا ازفیض محضرکتابی زیاد بهره مند شوم ولی مطالعه آثارگران بهای علمی وادبی وترجمه های این دانشمند کافی است که درمقابل عظمت روح وقدرت علمی او سَرِاحترام فرود آورم، کسانی که کتاب” فروغ خاور” آئین ورهبانیت بود اثرهرمان الدنبرک ترجمه آقای بدرالدین کتابی را خوانده اند که درسال1333 منتشر شده است می توانند حس کنند منظورمن ازاین که ادعا دارم کتابی رادرخلال صفحات کتاب هایش وحتی ازموضوع هائی که برای نگارش وترجمه خود انتخاب می کند می توان تا حدی شناخت چیست.
ترجمه دیگرکتابی کتاب”اخلاق” تالیف دکتر پیرژانه عضوفرهنگستان فرانسه واستاد روان شناس دانشگاه پاریس است که ازدانشمندان معروف فرانسه می باشد، آقای بدرالدین کتابی با تسلط کاملی که برزبان فرانسه دارند کتاب مزبوررا ترجمه کرده اند قطعا خوانندگان محترم می دانند ترجمه کتاب هائی که حاوی مباحث علمی روان شناسی وتحقیق درمسائل اخلاقی حقوق ومسئولیت وفرضیه های زندگی اخلاقی وروحی اجتماعات وملل می باشد بسیارمشکل وفقط ازعهد ه ی دانشمندانی چون کتابی برمی آید زیرا متاسفانه معادل کامل بسیاری لغات واصطلاحات دراین رشته ها درزبان ما وجود ندارد واگردرعربی یافارسی نیزوجود داشته باشد پیداکردن وطرزاستعمال آن کاری بسیاردشوارومستلزم مطالعات فوق العاده میباشد کسانی که بخواهند تاثیر وارتباط رابا زندگی شخصی واجتماعی وروابط بین المللی بخوانند و وظایف انسان را نسبت به انسان بدون درنظرگرفتن نژاد ورنگ ونیرنگ های ملل وکشورهای مستعمره داررا با موشکافی کامل وصریح ودرعین حال به زبانی بسیارساده وبه طورمختصر وفشرده بدانند باید کتاب” اخلاق” ترجمه ی کتابی رامطالعه کنند کتابی درمقدمه بسیارجامع وکوتاه خود پیرامون مسئله ای که عالم انسانیت ازآغاز پیدایش دانش ومعرفت پرسش کرده وتا کنون بدان پاسخ قطعی داده نشده بحث می کند وآن این موضوع مبهم است که” نیکی چیست وبدی کدام است” وچنین نتیجه می گیرد که” خوبی یعنی سودمندی برای انسان وآدم خوب آن کس رانامند که وجودش برای دیگر آدمیان سودمند باشد وجه مشترک همه مردم دنیا و مذاهب ومسلک های جهان همین نکته بیش نیست که نیکی یعنی سودمندبودن برای نوع انسان وبهتربودن یعنی سودمند تربودن خوشبخت بودن جزبا نیک بودن میسرنیست، ازراه افزودن جاه و مال نمی توان خوشبخت بود بلکه خواسته اند و زان وجاه جویان برای خود ودیگران جز نکبت و وبال حاصلی ندارند وازاین رو است که درزبان شرع دنیادوستی بزرگ ترین گناهان به حساب آمده است بگذارید ماجراجویان وسود پرستان هرچه می خواهند بگویند وعربده مستانه بکشند پاسخ همه راتاریخ داده است وخواهد داد.
دانشمند محقق کتابی درمقدمه خود به این نکته توجه مارا جلب می سازد که” بایدخود ستائی را به خود شناسی مبدل کرد” و وقتی به دانشمند راستینی اشاره می کند که” دارای فضیلت اخلاقی باشد وبه دریای علم ومعرفت گذشتگان قطره ها بیفزاید وبدین سبب خودستا نمی شود بلکه خودشناس می گردد ونام خود را بردفتر روزگارثبت می کند ووجودش برای خود و آدمیان سود می آورد” خواننده اگر کتابی رادیده وشناخته باشد تمام مزایا وخصوصیات بالا رامی تواند دروجود خود کتابی به بیند و بداند اوخود مصداق همان است که درباره ی دانشمند راستین گفته، اوست که به راستی دارای فضیلت اخلاقی بوده وباقلم وقدم وعلم وعمل هردوبرمعرفت گذشتگان وسعادت وعلم ودانش فرزندان امروز کشور می افزاید خودستائی نمی کند بلکه چون خود را شناخته خدمت به دیگران وتوسعه وبساط فرهنگ واقعی راپیشه خود ساخته وبه همین دلیل نیز نام نیکش زبان زدعموم است ازاین جاست که درخاتمه ی مقدمه کتاب اخلاق می نویسد:” مترجم این کتاب آرزومنداست که خوانندگان ارجمند متوجه باشند هدف اصلی ازخواندن یک کتاب اخلاقی آگاهی ازمکاتب گوناگون اخلاقی ودانستن انواع فضائل ورذائل نیست مقصود آراستن نفس به تقوی وفضیلت .تبدیل خود ستائی به خود شناسی است”
آقای بدرالدین کتابی را به ترجمه این اثربسیارمفید مخصوصا دردورانی که کتاب های مبتذل وخطرناک پلیسی وآدم کشی منتشر شده درآمریکا پی درپی ترجمه ونقل بازار کشورما می گردد تبریک می گوئیم وامیدواریم مخصوصا جوانان کشور ما ازقرائت و توجه به مفاد” کتاب اخلاق غفلت نورزند. به نقل ازروزنامه ی اصفهان، سه شنبه14 تیرماه 1345