ضیاء الدین جناب ( بخش سوم )

((آقای مهندس عبداله ریاضی رئیس مجلس شورای ملی در خاطرات خویش که در شماره “137” اردیبهشت ماه 2534 -1334 شمسی شماره های دیگر مجله وحید که به صاحب امتیازی و مدیریت مسئول آقای دکتر سیف اله وحیدنیا منتشر می گردد از مقدمه ای پیرامون روش تحصیلات قدیمه و قدم های اولیه ای که در جهت پیدایش فرهنگ نو برداشته شده است از خدمات فرهنگی مرحوم جناب چنین یاد می کنند:))”
در یک چنین اوقات بود که شخصی به نام ضیاء الدین جناب که به حمد الله هنوز از نعمت سلامت و زندگی برخوردار است، دامن همت بالا زد و مدرسه ای به عنوان دوره ابتدائی دبستان به عنوان “گلبهار”تاسیس نمود.اگر چه موسس مزبور(جناب)در اوایل امر با مخالفت علماء و ایراد کهنه پرستان روبرو شد ولی بر اثر استقامتی که نشان داد کارش پیشرفت کرد و تدریجاً شعباتی نیز به آن مدرسه افزود و کار به جائی رسید که در کم ترین مدّت تعداد شاگردان مدرسه “گلبهار” در محلات اصفهان از سه هزار نفر تجاوز کرد و در مقابل این عمل او دشمنی ها فروکش نمود و نخواستن به خواستن و مخالفت به موافقت تبدیل یافت. ناگفته نماند که این توفیق یابی به آسانی صورت نگرفت و دولت موفقیت بی خون دل در کنار موسس مزبور ننشست، و چون اولین باری بود که دبستانی به فرم مدارس اروپائی تشکیل می شد لذا آقای جناب در هر زمینه با کمبود و بلکه با نبود مواجه شده و ناچار بود آموزگاران کلاس ها را به تدریج و قدم با قدم به دست آورد و از میان مردان و جوانان با سواد و “خصوصاً” از میان طلبه ها انتخاب و استخدام کند و از نبودها و اشکالات که یکی هم فقدان کتب درسی در حدود قوه تحصیلی کلاس ها بود. بنابراین بنیاد گذار مزبور ناچار شد برای هر کلاس در هر رشته کتاب های درسی از روی کتاب های درسی اروپائیان ترجمه و یا از کتب مختلفه ادبی و تاریخی و غیره خودمان برگزیده هائی فراهم آورد و چاپ کرده و در اختیار شاگردان هر کلاس بگذارد و یا از کتاب های درسی که برای مدارس تهران و تبریز تهیه و تدوین شده بهره برداری کند از قبیل کتاب پلبر(علم الاشیاء)تدین و ارشاد الحساب فیوضات تبریزی. خلاصه به هر جان کندنی بود کار دانش آموزان را راه میانداخت.
امروز که ملت ایران دارای هزاران دبستان و دبیرستان شده و حتی تا کوچک ترین روستاها هم دبستان رسیده کسی نمی داند که در آن روزگاران تیره و تاریک موسسین اولیه مدارس با چه مصیبت و مرارتی روبرو شده اند. مرحوم رشدیه تبریز و آقای جناب اصفهانی چه زجرهائی را تحمل کرده اند؟
مطلب مهم این جاست که دروس ریاضیات را از حساب و هندسه ابتدا خود آقای جناب به عهده داشت و این رشته را در نزد آقای مهندس شقاقی که بحمد الله او هم حیات دارد و آن زمان در اصفهان بود و در رشته ریاضیات و مهندسی تحصیلات عالی اروپائی داشت تحصیل کرده و اطلاعات کافی به دست آورده بود و در دبستان به شاگردان تدریس می کرد و در سایر امور نیز پشتکار اعجاب انگیزی از خود بروز می داد و به طور عجیبی به مشکلات فایق می گشت.
ما اگر امروز او را پدر و مقتدای معلمین اصفهان لقب بدهیم راه اغراق نپیموده ایم زیرا او بود که برای نخستین بار علوم جدید را از ریاضیات و طبیعیات و جغرافی و شیمی و فیزیک وارد مدرسه کرد و با فقدان معلم و کتاب توانست به هدف مقدسی که داشت نائل گردد.