“مجموعه رادیویی “مرزهای دانش”
- محل نگهداری اثر: آرشیو مرکزی صدا و سیما
- تاریخ ثبت در فهرست ملی حافظه جهانی: ۱۳۹۷
توضیحات:
مجموعه رادیویی “مرزهای دانش” در سال ۱۳۳۸ در رادیو ایران با سرپرستی محیط طباطبایی شکل گرفت. این مسئولیت برای استاد محیط طباطبایی یعنی تا یک سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تداوم داشت. وی در این برنامه از استادان و دانشمندان و پژوهشگران دعوت می کرد که درباره موضوعی ویژه سخنرانی کنند. سخنرانی های مورد نظر، در سراسر ایران، با زبانی ساده، روان و شیرین پخش می شد. دقت نظر محیط طباطبایی در انتخاب موضوع گفتارها آشکار بود.
تعداد گفتارهایی که خود او در برنامه مرزهای دانش ایراد کرد بیش از ۴۵۰ مورد بود. عباس زریاب خویی و نوش آفرین انصاری از جمله پژوهشگران این برنامه بودند. موضوعات این مجموعه عبارتند از : روابط تاریخی ایران و چین، مثنوی، موش و گربه عبید زاکانی، فرهنگ و عصر تیموری، تربیت معلم، مرثیه سرایی از انواع سخن پارسی، زبان فارسی در مدارس ترکیه، نوروز، تمدن شرق و غرب، علم شیمی، جلوه های شعر فارسی، بیستون، بهداشت روانی کودک و………
این برنامه نقش مهمی در ترویج علم در بین همه طبقات و اقشار مردم داشت.
دکتر اسدالله بیژن
استاد دانشگاه
درهنگامی که اختلافات طبقاتی بین افراد جامعه شناخته نشود- درعین این که استعدادهای ویژه افراد یک جورنیست همه افراد جامعه درمقابل قانون حق تساوی فرصت دارند. آن وقت سیستم تربیت ملی دارای انواع مختلف مدارس خواهد بود تا با استفاده از تساوی فرصت برای استعدادهای ویژه افراد مختلف جامعه فرصت پیشرفت و پرورش متناسب فراهم باشد. سیستم تربیت ملی اولی برای ارضاء پایه اجتماعی و ارثی طبقه ایست و سیستم تربیت ملی دوم برای پرورش استعدادهای فطری مختلف وموجود میان مردم است.
ملت ما رفته رفته به یك سبك ایده آل همگانی نزدیك می شود. در دبستان ها و دبیرستان ها و دانشکده های ما دانشجویان ارمنی، یهودی، کلدانی و زردشتی، دارا و ندار، یکسان استفاده می کنند و با هم روی یك نیمکت درس می خوانند و با یکدیگر در تیم های فوتبال و بسکتبال بازی می کنند و با هم جلو می روند . در مقام مقایسه با سال های 1330 و 1335 شمسی، این پیشرفت به سوی وحدت ملی شگرف می نماید و مـُژده می دهد که به مدارج عالی تر نزدیك شدهایم.
درست است که همه ساختمان های آموزشگاه ها ایده آل نیست و همه وسیلههای قرن بیستم در همه جا هنوز فراهم نشده است ولی شمارهٔ دبستان ها ـ دبیرستان ها و دانشگاه های نوبنیاد سال به سال افزوده شده است. امروز اگر پسر یك جگر کی پزشك می شود ، روستازادهای وزیز می شود و سراج زادهای کار شناس الکترونیك می گردد نه موجب شگفتي است و نه غیرمعمول . هر گاه جسته گریخته افرادی نارضایتی نشان می دهند و یا ناسازگاری هائی نمایان می شود روی همر فته غیر عادی نباید دانست. درشمارههای بسیار نفوس ا کثریت ملاک قضاوت است.
سابقه کلی تمدن کشور ما رو به جلواست و امروز هیچ کس قدرت متوقف کردن این جنبش به سوی پیشرفت را ندارد.
همچنان که بذر کوچکی بر اثر باد بهاری سنگ بزرگی را می شکافد و بیرون می آید. ایدهها واستعدادهای نهفته نیزرفته رفته بروز می کنند . امروز به سرعتی که فرد درمدرسه با محیط وسیع تر آشنامی شود و به حقایق طبیعت و حقوق طبیعی و قانونی خود آشنا می گردد همانند بذری در شکاف سنگ رشد کرده و محیط خود رادگرگون میکند. آداب تازه و همگانی و جهانی میآموزد. پیش از سخن میاندیشد به کسانی که قابل احترام تشخیص دهد احترام میگذارد و همچنین انتظاراحترام ازدیگران را درد . شغل خوب و درآمد خوب میجوید و برای وصول به آن با کمک دانش و مدرسه خود را آماده میکند . همسر تحصیل کرده میخواهد، خانه آراسته آرزو دارد، به وسیله رادیو و تلویزیون و کتاب ها و مجلات با جهان ارتباط پیدا میکند، در انجمن محلی خود شرکت میجوید ورفته رفته نامزد نمایندگی محلی یاملی میشود، با همشهریان و همفکران برای مبارزه با فساد و عوامل گسست همدستی میکند. این است هدف تربیت ملی واین است نتیجه مثبت تربیت ملی.
تصمیم مهم اخیر (سال 1339 شمسی) شورایعالی فرهنگ در پیدایش شوراهای محلی فرهنگ به منظور دادن کار فرهنگ خود مردم به مردم نیز گامی انقلابی تواند بود.
نخست این که فرهنگ در هر محل رنگ محیط اقتصادی و جغرافیائی مناسب خود را خواهد گرفت.
دوم و اصل مهم تر این که چون سکنه کشور سال به سال افزوده میشود و در صورت عملی ساختن قانون تعلیمات عمومی حق هر کس باید اداء شود.
سوم چون هزینه کارگاه های هنری و لوازم آزمایشگاهی و ساختن مدارس به نسبت افزایش سکنه از توانائی بودجه دولت خارج است بنابر ناچار شرکت مردم درتأمین هزینه فرهنگی محل خودشان هم ازنظر بودجه و هم ازلحاظ ایدههای تازه ضروریست.
رفته رفته چون امر تربیت فرزندان خود مردم درمیان است واکتشاف استعدادهای مختلف نهفته در کودکان وسیله پیشرفت هر جامعه و تولید ثروت خواهد بود. چه بسا هزینههای مسلم غیر مهم که از طرف افراد و جامعه ها از راه های بی نتیجه دیگر باز گرفته و نثار تربیت فرزندان و رونق فرهنگ محل خواهد گردید .
در این جا لازم است نکات مهم را بدین ترتیب برای توجه اولیای امور خاطر نشان نمایم. نکته اول اینکه همانطور که مکرر گفته شد هیئت امنای شوراهای محلی فرهنگ آینده سازان این مرز و بوم بوده و مسئولیت بسیار خطیری به عهده دارند.
حال آنکه چنین وظیفه ای را در یک برنامه بسیار وسیع نیازمند توجه به تمام افراد موفق انجام وظایف خود آشنا هستند . لازم است اعضای انجمن های محلی فرهنگ با تشکیل جلسات مرتب و منظم در دانشسرای عالی و یا موسسات فرهنگی دیگر، برای بهبود وضع فرهنگی اقدام نمایند.
هیئت های امنای محلی باید با میزان این که هر کس بتواند در انجمن محلی شرکت نموده و در تصمیمات محلی شرکت کنند. با این که هر یک از اعضای انجمن محلی نسبت به برنامه های فرهنگی و اجتماعی منطقه خود آشنایی کامل داشته باشند.
بنابراین چگونه میسر خواهد بود که اعضای شوراهای محلی، برنامه های فرهنگی مملکت را در سطح ملی پیش بینی و تنظیم نمایند. در حالی که برای اجرای این امر بایستی تمامی امکانات و نیروهای محلی را در جهت پیشرفت امور فرهنگی به کار برد.
این نکته نیز باید مورد توجه قرار گیرد که در شرایط کنونی مبارزه با بی سوادی و آموزش بزرگسالان و همچنین توجه به آموزش پیش دبستانی و مهد کودک ها می باید در برنامه های فرهنگی منظور گردد. مبادا گروهی از افراد در این مبارزه مقدس ملی و میهنی از قافله عقب بمانند .
همان طور که مکرر گفته شد هیئت امنای شوراهای محلی فرهنگ آینده سازان این مرز و بوم بوده و مسئولیت بسیار خطیری به عهده دارند. حال آنکه چنین وظیفه ای را در یک برنامه بسیار وسیع نیازمند توجه به تمام افراد موفق انجام وظایف خود آشنا هستند. لازم است اعضای انجمن های محلی فرهنگ با تشکیل جلسات مرتب و منظم برای بهبود وضع فرهنگی اقدام نمایند.
**********
هدفهای تربیت ملی
برای نیل به هدفهای تربیت ملی لازم است از همه مردم اظهار عقیده خواست و باید میزگردهای مکرر تشکیل داد و نتیجه گرفت.
علاوه بر آن چون زمان متغیر است وعلم وصنعت دائماً در تکامل میباشند وازطرفی مسائل ملی نیز پیوسته توسعه وتنوع است بنابراین تعیین هدفهای تربیت ملی هرچند یکبارضروری است .اینك هدفهای تربیت ملی را آنطور که بنظر اینجانب میرسد باطلاع هم میهنان میرساند :
۱- هدفهای فردی
آشنائی بحقایق علوم طبیعی
احاطه به زبان وادبیات ملی
جغرافیا وتاریخ ایران
سلامتی بدن
طرزاستفاده ازساعات فراغت
تربیت شغلی
تاحدی احاطه بامورمکانیکی و رانندگی و نجاری و سیم کشی آشنائی به موسیقی و نقاشی و هنرهای زیبا
آشنائی به آداب زندگی کسب عادت های ضروری مانند :
خودداری
انصاف
پایداری
سنجیده سخن گفتن
حس مدارا نسبت به دیگران
وفای به عهد یاپیمان داری
نشاط
بهجوئی
ابتکار
احتیاط به اندازه
۲- هدفهای اجتماعی
آشنائی به حقوق مدنی
آشنائی کامل به قانون اساسی ایران
تربیت برای همکاری درامورمحله و شهر
زندگی خانوادگی
آشنائی با سازمان محل و شهر
۳- هدفهای ملی
تاریخ ایران و جغرافیای طبیعی ـ اقتصادی و سیاسی ایران و جهان
آشنائی صحیح باسازمان حکومت مر کزی وانتخابات ملی حفظ نیروهای طبیعی کشور
آشنائی باسازمان های دولتی ـ ملی و اجتماعی کشور
میهن پرستی
۴- هدفهای بینالمللی
آشنائی بامنشورملی متحد سازمان ملل متحد و خدمات آن
۵- آشنائی بابرخی فعالیتهای جسمی و روحی
راندن اتومبیل
ماشین نویسی
خوانا نویسی
بانشاط سنخنگوئی
آواز و تصنيف
سیمکشی
کمی نجاری وآهنگری و لوله کشی
کمی خیاطی
تربیت ملی یك هدفی است که هر فردی باید به سوی آن متوجه باشد و در عین حال این هدف محدود ملی نباید ما را از درك فیض تربیت جهانی محروم دارد که آن تربیت بشر را هرروز بیش ازپیش به یکدیگر مربوط می سازد .

اولین باشید که نظر می دهید